lungsod sa Misamis Oriental at kabesera ng lalawigan
de-
1:
unlaping pambuo ng pang-uri at nangangahulugang may-roon, nakasuot, o gumagamit, karani-wang ipinapalit sa naka-, hal de-kotse, de-koryente, de-kuwerdas
2:
gawâ sa, hal de-lata, de-goma
3:
unlaping pambuo ng pandiwa at nangangahulugang a tanggalin, ilayô mula sa, o malayô hal deport, dethrone b pababâ, hal degrade, demote c gawin ang kabaligtaran, hal decompose, de-moralize d lubusan; ganap, hal deplore, declare
pinakamahabà at pinakamala-kíng ilog sa Filipinas na matatagpaun sa rehiyon ng Lambak Cagayan at tumatawid sa mga lalawigan ng Nueva Vizcaya, Quirino, Isabela, at Cagayan
de facto (di fák•to)
:
umiiral sa realidad, mayroon o wala mang legal na karapatan o pahintulot
consejo de administracion (kon• sé•ho de ád•mi•nís•tras•yón)
:
sa panahon ng Espanyol, gabineteng nagpapayo sa gobernador-heneral hinggil sa mahahalagang usapín
es•kú•do de ár•mas
:
sagisag ng pamilya, pangkat, o lahi na karaniwang nakaborda sa bandila o nakatatak sa dingding at kasangkapan
langis na inilalagay sa pilat para mabawasan ang bakás ng sugat
pre•si•dén•te de sá•la
:
noong panahon ng Espanyol, hukom na namamahala sa kamarang kri-minal o sibil ng real audiencia.
cul de sac (kúl•de•sák)
1:
kalsada o daanang sarado ang isang dulo
2:
rutang walang patutunguhan
3:
katayuang hindi matatakasan
ko•rí•da de tó•ros
:
panooring tinatampukan ng naglalabang toro at matador
auditor de guerra (aw•di•tór de gé•ra)
:
noong panahon ng Espanyol, hukom sa mataas na kapulungan sa mga kasong may hurisdiksiyong militar
pa•pél de báng•ko
:
salaping papel.
informe de conducta (in•fór•me de kon•dúk•ta)
:
no-ong panahon ng Espanyol, hudisyal na imbestigasyon ukol sa pagkatao ng isang indibidwal
Ve•nus de Mi•lo
:
klasikong imahen ni Aphrodite na tinatáyang ginawâ noong 100 BC, itinuturing na pinakatanyag na sinaunang eskultura, natagpuan sa Griyegong isla ng Melos noong 1820, at nása museong Louvre sa Paris, France ngayon
success de scandale (súk•sey du is•kan• dál)
1:
aklat, drama, at iba pa na nagtagumpay dahil sa eskandalosong tema
2:
tagumpay na natamo dahil sa ganitong paraan
auto de fe (áw•to de fé)
1:
parusang gawad ng Ingkisisyong Espanyol
2:
pagpapatupad ng gayong parusa, gaya ng pagsunog sa erehe
acto de atricion (ák•to de a•tris•yón)
:
noong panahon ng Espanyol, paraan ng paghingi ng kapatawaran
esprit de corps (es•prí de kór)
:
damdamin ng katapatan at pagmamalakí sa pangkat na kinabibilángan
consejo de Indias (kon•sé•ho de ín•dyas)
:
sa panahon ng Espanyol, kataas-taasang lehislatibo at administratibong lupon para sa mga kolonya; hukuman ng hulíng pagdulog
pa•pél de tsí•na
:
papel na inangkat mula sa Tsina, gawâ sa kawayan o bulak.
ka•bél•yo de ang•hél
:
baging (Quamoclit pennata) na ginagamit na halámang ornamental
tribunal de consulado (tri•bu•nál de kon•su•lá•do)
:
no-ong panahon ng Espanyol, tribunal na binubuo ng mga mangangalakal na nagpapasiya ukol sa mga bagay sa pangangalakal, obligasyon, at kontrata.
ka•dé•na de a•mór
:
baging (Antigonon leptopus) na may malakíng habilog na dahon at may ukit ang mga gilid, may mga bulaklak na nakapumpon sa bawat tangkay, kulay mapusyaw hanggang matingkad na pink, katutubò sa Mexico at malaganap ngayon sa buong Filipinas, may mga variety na inaalagaan sa hardin at may mga bulaklak na kulay putî hanggang pink
Mi•yer•ko•lés de Se•ní•sa
:
unang araw ng Kuwaresma na ginugunita sa pama-magitan ng pagpapahid ng abó sa noo pagkatapos magsimba
jeu de mots (zhu de mó)
:
pilipit na salita
cabo de vara (ká•bo de vá•ra)
:
bastonero2
Acta de Tejeros (ak•tá de te•hé•ros)
:
kasulatang nilagdaan noong 1897 ni Andres Bonifacio at nagpapawalang-bisa sa halalan ng mga opisyal na ginanap noong 22 Marso 1897 sa Kumbensiyong Tejeros
ka•bé•sa de ba•ra•ngáy
:
noong panahon ng Espanyol, pinunò ng nayon na binubuo ng 50-60 mag-anak
pagdiriwang tuwing buwan ng Mayo na tinatampukan ng pagbibigay ng bulaklak bílang parangal kay Birheng Maria
pa•láb•ra de ho•nór
:
pa-ngako na kailangang tuparin at nakatayâ ang pangalan
joie de vivre (zwha de viv)
:
ligaya sa búhay
tercio de policia (tér•syo de po•lís•ya)
:
mga pulis na nakatala-ga sa mga lalawigan.
dama de noche (dá•ma de nót•se)
:
halámang ornamental (Cestrum nocturnum) na mahabà ang mga sanga, at berdeng manilaw-nilaw ang bulaklak na humahali-muyak sa gabi, katutubo sa tropikong Amerika
de Malacca, Enrique (de má•la•ká en•rí•ke)
:
interpreter ni Fernando Magallanes, sinasabing katutubò sa Filipinas
Don Tiburcio de Espadaña (don ti•búr•si•yó de es•pa•dán•ya)
:
tauhang Espanyol sa Noli Me Tangere at El Filibusterismo, nagpapanggap na doktor, at sunod sunurang bána ni Donya Victorina
de Jesus, Jose Corazon (de he•sús ho•sé ko•ra•zón)
:
1894-1932) itinuturing na pinakatanyag na makata nitóng ikadalawampung siglo, naging unang hari ng balagtasan, at may akda ng “Bayan ko.”
Juan de la Cruz (hu•wán de•la kruz)
:
taguri sa karaniwang Filipino
Rio Grande de Mindanao (rí•yo grán• de de min•da•náw)
:
pinakamalaking ilog sa katimugang Filipinas, umaabot sa 320 km ang ha-bà, nagsisimula ito sa hilagang sila-ngang Mindanao timog ng Butuan at tinatawag doong Ilog Pulanggi, du-madaloy ito upang sumanib sa Ilog Kabacan at nagiging Ilog Mindanao. Mula sa kabundukan, nagiging sentro ito ng malawak at mayamang lupain sa timog gitnang bahagi ng Mindanao hanggang magtapos sa Golpong Mo-ro